Culturele Salon tussen twee rivieren

Zutphense Pracht nr 10 2016:   Culturele Salon tussen twee rivieren.

Uniek gelegen IJsselsalon biedt podium aan muziek, beeldende kunst en literatuur

Ze zijn verhuisd van A naar Z, van Amstelveen naar Zutphen. En nu wonen ze aan twee rivieren, de IJssel en de Berkel. Beeldend kunstenaar Stef Kreymborg en musicus Remko Kraamwinkel genieten elke dag met volle teugen van hun besluit om hun intrek te nemen in een 19e-eeuws pand aan de IJsselkade waaraan eerst nog heel veel moest worden verbouwd. En ze laten anderen meegenieten: hun IJsselsalon is een ‘ontmoetingsplek waar oog en oor kunstzinnig worden gestreeld’. ‘De advocaten die hier jarenlang kantoor hielden, hebben het pand altijd in z’n waarde gelaten.”
Een buurman die toen nog niet hun buurman was, zag nog niet zo lang geleden een man en een vrouw héél lang op het muurtje tussen de IJsselkade en de rijweg zitten. Dat waren Stef Kreymborg en Remko Kraamwinkel, toen nog Amstelveners, die Zutphen bezochten op zoek naar een woning. Kreymborg: ,,We wilden al een hele tijd graag naar Zutphen. Remko had hier familie wonen en ik kwam als kind vaak in Gorssel – ik weet dat ik toen al dacht: als ik later groot ben wil ik in Zutphen wonen. Op een gegeven moment zeiden Remko en ik tegen elkaar: misschien is het nu wel later. We hadden een pand op het oog, dat ging door omstandigheden niet door, maar het lot bleek ons gunstig gezind…”
Kraamwinkel: ,,De makelaar zei: ik weet nog wel een pand op de IJsselkade dat misschien te huur komt. We zijn toch maar even gaan kijken. Wat niemand nog wist: het bleek ook te koop te zijn.” Wat Kreymborg en Kraamwinkel wél meteen wisten, zonder dat ze het elkaar hoefden te vertellen: dit pand zou het worden, geen twijfel mogelijk. ,,En toen zaten we ineens op de IJsselkade. Dat hadden we van tevoren niet dúrven dromen.”
,,Het was net of het huis op ons had staan wachten, het omarmde ons”, zegt Kreymborg. ,,Je voelde meteen de zorgvuldigheid waarmee de gebruikers het al die jaren hadden behandeld.”
Al zou je dat – als je het verhaal hoort – in eerste instantie misschien niet zeggen. Het hele gebouw was opgedeeld in kantoren de tuin was grotendeels bebouwd en het tuinhuis vormde één geheel met het hoofdhuis. Kraamwinkel: ,,Los daarvan bleek het huis nog vele originele elementen te bevatten. Ook de vloeren zijn behouden gebleven. Daar prijzen we ons gelukkig mee. Bij veel panden is vooral in de jaren zeventig en tachtig van binnen zo’n beetje alles gesloopt.” Hij wijst naar de vloer aan de tuinkant van de salon. ,,Dat zijn eikenhouten plankjes op een laag van teer. Teer wordt na verloop van tijd hard en moet vervangen worden. Dat is ook inderdaad gebeurd. Elk plankje is genummerd en verwijderd, er is opnieuw teer aangebracht en de plankjes zijn op maat geschaafd en teruggelegd. Die timmerman is eindeloos bezig geweest.”
Even tijd voor een blik in de geschiedenis: een meestersmid uit Arnhem kocht in 1866 een stuk grond aan de IJsselkade in Zutphen. Pas vierentwintig jaar later stond er een huis op, het huidige Rijksmonument. Het tuinhuis aan de Berkelzijde verrees tien jaar daarna. Kreymborg: ,,In 1898 wordt het pand gekocht door een advocaat en procureur uit Zutphen. In 1927 vestigden hier zich de gebroeders De Jonge, advocaten, later bekend geworden als JPR advocaten. Totdat wij het kochten, is het een advocatenkantoor gebleven, met uitzondering van de laatste 4 jaren.”
,,Ze zijn met weemoed naar Deventer vertrokken, dat kun je duidelijk merken”, zegt Kreymborg. ,,Ze zijn fan van het gebouw gebleven. We zien ze geregeld langskomen. En van de advocaten horen we al die interessante verhalen over ons pand. Zo is er na de Tweede Wereldoorlog in het kamertje aan de IJsselkant een klein filiaal van de Nederlandsche Bank geweest.” Kraamwinkel: ,,Er was een belletje op de vloer geplaatst waarop de medewerker bij onraad met zijn voet kon drukken. Maar dat overkwam hem steeds weer per ongeluk. Toen heeft hij elke dag voordat hij zijn werk begon eerst een sigarendoos over het belletje gezet…”
De nieuwe bewoners kunnen anno 2016 weer verhalen aan de geschiedenis van IJsselkade 21 toevoegen. Zoals de ontdekking van de marmeren tegels onder het daaroverheen geplakte tapijt. Kraamwinkel was weken met een mesje in de weer om de lijmresten los te krabben.
De tegels liggen in de gang die in de advocatentijd van voordeur aan de IJsselkade tot in het tuinhuis doorliep. Dat is de enige smet die de twee al bij de eerste bezichting opviel: ,,Hoe kan het dat de gemeente toestemming gaf om een groot gat te maken in het tuinhuis, een gemeentelijk monument?”
De Amstelveners waren het er met elkaar onmiddellijk over eens dat de binnentuin weer in ere moest worden hersteld. ,,Al wisten we dat het een gigantische klus zou zijn”, zegt Kraamwinkel. ,,Ik  heb nóg lange armen van het rijden met kruiwagens vol beton van de fundering.”
Een ‘heerlijke tuin’ vormt de beloning voor die inspanningen. ,,Ook fijn voor de buren, die hoeven niet meer tegen het grintdak van de bijbouw aan te kijken. De buurvrouw zei het al: leuk, nu zie ik weer méér vogeltjes.”
Het tuinhuis heeft een eigen huisnummer aan de Berkelkade. Het is Kreymborgs atelier. Waar de salon wordt beschenen door IJssellicht, weet de beeldend kunstenaar zich bij haar arbeid hier door Berkellicht begeleid. Kreymborg werd als kunstenaar onder meer bekend door haar ‘Troostmonument’, een kleurrijke verzameling van ontelbare zakdoekjes. Het werd aangekocht door het Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam. Kraamwinkel is hoornist van beroep, maar is nu adviseur van de wereldwijde leverancier aan de Vrije scholen, met muziekinstrumenten als specialisme.
Net als in de tuin kun je je bij een rondleiding door het huis nauwelijks nog voorstellen dat hier allemaal kantoren waren. ,,Wij zelf ook niet hoor”, zegt Kraamwinkel. ,,Maar gelukkig hebben we er nog foto’s van.” Terwijl ze overdag ‘gewoon’ aan het werk waren, staken ze al hun vrije tijd in de verbouwing en opzet van de IJsselsalon. Wat sindsdien ook niet meer is veranderd. ,,De eerste maanden kampeerden we in ons eigen huis.” Er moesten ook puzzels worden opgelost. Bijvoorbeeld in de keuken, op de eerste verdieping. ,,De keuken is nieuw, die zat hier nooit. We hebben lang gedacht over een oplossing waarbij we respect voor het pand zouden combineren met de eisen van nu en met onze eigen smaak.”
Een verdieping hoger is de werkkamer van Kraamwinkel. ,,Eigenlijk een verkeerde plek”, lacht hij. ,,Het uitzicht leidt te veel af.” En: ,,Hier heb je het gevoel dat je buiten woont, niet in een stad. Toch is de markt maar 250 meter lopen. Grappig hè? We zijn verhuisd van Amstelveen naar een echte stad… die de helft van het aantal inwoners heeft.” ,,Maar wél een station”, zegt Kreymborg. ,,We woonden in Amstelveen aan de Molenweg, een mooi stuk nog. Maar het háált het niet bij Zutphen.”
Met de ‘Randstedelijke’ en andere connecties van de beide nieuwe Zutphenaren kunnen bezoekers van de IJsselsalon hun voordeel doen. Onder andere de solo altist van het Concertgebouw trad er met zijn kwartet  op, evenals harpiste Ernestine Stoop. Kunstenaarsechtpaar Stultiens uit Maastricht toonden hun werk en auteur Désanne van Brederode hield een interessante lezing. ,,We willen kwaliteit bieden, dan komt de belangstelling vanzelf. Dat is ons uitgangspunt.”  Muziek, beeldende kunst en literatuur voeren in de IJsselsalon de boventoon. ,,En goed eten en drinken horen er ook bij”, zegt Kreymborg. ,,Geweldig om te zien hoeveel ontmoetingen er al tot stand zijn gekomen, soms tussen mensen uit heel verschillende disciplines. We willen een salon zijn zoals die aan het Franse Hof in de 17e en 18e eeuw. Dat blijkt in Zutphen heel goed te passen.”

Sander Grootendorst

www.ijsselsalon.nl

Wilt u op de hoogte blijven van de activiteiten in de IJsselsalon? Mail naar info@ijsselsalon.nl

IJsselsalon | IJsselkade 21 | 7201 HD Zutphen | www.ijsselsalon.nl | info@ijsselsalon.nl | 06 38088562 | 06 18237749